Object van de Maand – Mei
Bonnenbakje voedseldistributie
Voedseldistributie tijdens WO2
Al voorafgaand aan de Tweede Wereldoorlog zijn er zorgen over de Nederlandse voedselvoorziening. Daarom wordt het ‘Rijksbureau voor de Voorbereiding van de Voedselvoorziening in Oorlogstijd’ opgericht. Er wordt een systeem voorbereid waarmee de beschikbare boodschappen eerlijk verdeeld worden, met maximum hoeveelheden en vaste verkoopprijzen.
Bij het ingaan van de Duitse bezetting gaan brood, bloem, koffie en thee al direct op de bon. Later volgen boter, melk, aardappels en suiker. Ook kleding en schoeisel gaan op de bon.
Harderwijkse winkeliers
Uit het oorlogsdagboek van meneer Van Kuik: “de distributie grijpt meer en meer om zich heen. Op 12 augustus [1940] komt textiel op de puntenkaart te staan en op 31 augustus zeep. Op 16 september komt vlees op de bon; het rantsoen is vier ons en één ons vleeswaren per week. In oktober wordt de hoeveelheid kaas beperkt tot één ons per persoon in de week.”[1]
[1] Uit het boekje: B.A. van Kuik, Harderwijk in oorlogstijd (Harderwijk 1995).
Hoe zou jij ermee omgaan als je niet de boodschappen kan halen die je wilt?
Het distrubutiesysteem
Het distributiesysteem tijdens de Tweede Wereldoorlog is behoorlijk ingewikkeld. Harderwijkse inwoners kunnen met hun bonnen en geld producten kopen bij de winkels. Deze bonnen moet de winkelier verzamelen, op een vel plakken en inleveren bij een ‘lokaal distributiekantoor’. Hier worden de bonnen gecontroleerd en naar het ‘centraal distributiekantoor’ – gevestigd in Den Haag, en later in Zwolle – gestuurd. Op basis van de ingeleverde bonnen wordt bepaald hoeveel producten de winkelier weer mag inkopen bij de boerderijen en fabrieken.
Wat denk jij? Kan het bonnensysteem weer handig zijn in tijden van onrust zoals bij een pandemie of dreigende oorlog?
Afbeelding: Prentbriefkaart van de vooroorlogse Bruggestraat met rechts de winkel ‘Au Bon Marchee’. Op het raam staat ‘In den Goeden Koop’.
Project Object van de Maand
‘Object van de Maand’ is een project van Daan van Ommeren, student Cultuurgeschiedenis en Erfgoed en stagiair bij Stadsmuseum Harderwijk. Met deze serie brengt Daan twaalf bijzondere depotstukken op unieke wijze onder de aandacht. Door hun verborgen verhalen te delen, maakt hij deze doorgaans onzichtbare museumobjecten toegankelijk voor een breed publiek.
Het bonnenbakje is de hele maand mei 2025 te zien op de gratis toegankelijke begane grond. Beluister ook de audiotour bij het object voor meer informatie.
Het project ‘Object van de Maand’ wordt gerealiseerd in samenwerking met de Harderwijker Courant.
